Ograniczony dostęp do pomocy – co to oznacza w praktyce?

W warunkach terenowych czas dotarcia służb ratunkowych może ulec znacznemu wydłużeniu. Brak zasięgu sieci komórkowej, trudny teren czy duża odległość od dróg dojazdowych sprawiają, że nawet pozornie niewielki uraz może stać się poważnym problemem. Dlatego tak ważne jest, by wiedzieć, jak udzielić pierwszej pomocy w lesie bez sprzętu, i jak wykorzystać dostępne środki.

W praktyce oznacza to konieczność umiejętności samodzielnej oceny sytuacji, zabezpieczenia miejsca zdarzenia i udzielenia pomocy przed przyjazdem ratowników. Ważne jest też, by wiedzieć, kiedy kontynuować wyjazd, a kiedy konieczne jest jego przerwanie.

Ukąszenia i reakcje alergiczne

Wśród najczęstszych problemów występujących podczas wyjazdów należy wymienić ukąszenia owadów. W większości przypadków są one niegroźne, ale czasem mogą prowadzić do reakcji alergicznych, a nawet do wstrząsu anafilaktycznego.

Co zrobić przy ukąszeniu owada na campingu? Podstawowe działania obejmują:

• usunięcie żądła, jeśli pozostało w skórze, co zdarza się np. przy użądleniu pszczoły,
• schłodzenie miejsca ukąszenia,
• obserwację reakcji organizmu.

Należy sprawdzać, czy występują niepokojące objawy takie jak duszność, zawroty głowy czy obrzęk twarzy lub gardła. W takiej sytuacji konieczne jest jak najszybsze wezwanie pomocy. Jeżeli poszkodowany ma przy sobie swoje leki przeciwalergiczne i sytuacja tego wymaga, można mu je podać, zwłaszcza gdy ma adrenalinę w autowstrzykiwaczu. Należy pamiętać, by w innym przypadku nie podawać leków – nie można mieć bowiem pewności, czy dana osoba nie jest na nie uczulona. Konieczna jest jednak szybka reakcja – jej brak może prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu poszkodowanego.

Rany i skaleczenia w warunkach polowych

Kontakt z naturą, a także wykonywanie różnych czynności przy użyciu prowizorycznego sprzętu wiąże się z ryzykiem skaleczeń – od drobnych otarć po głębsze rany. Problemem nie są w tym przypadku tylko same urazy, ale również ryzyko zakażenia. Dlatego tak ważne jest, by wiedzieć, jak opatrzyć ranę w warunkach polowych.

Najważniejsze jest: oczyszczenie rany, najlepiej czystą wodą, zatamowanie krwawienia, * zabezpieczenie opatrunkiem.

Co istotne, w takich warunkach nie zawsze mamy dostęp do profesjonalnej apteczki. Dlatego czasem konieczna jest improwizacja. W celu stworzenia opatrunku w razie potrzeby można użyć czystej tkaniny, zastępczego bandaża czy fragmentu ubrania. Najważniejsze jest ograniczenie krwawienia i ochrona rany przed zabrudzeniem.

Skręcenia, upadki i urazy kończyn

Chodzenie po nierównym terenie, śliskich kamieniach czy między korzeniami drzew stwarza ryzyko urazów mechanicznych, zwłaszcza kończyn. Do najczęstszych problemów należą skręcenia stawów oraz złamania.

Jak rozpoznać poważny uraz w lesie? Uwagę powinny zwrócić takie objawy jak:

• silny ból i narastający obrzęk kończyny,
• brak możliwości jej obciążenia (np. przy próbie wstania),
• deformacja stawu lub kończyny.

W takich przypadkach istotne jest unieruchomienie uszkodzonego obszaru, z zachowaniem zasady, by zabezpieczyć dwie sąsiadujące kości w przypadku stawu lub dwa sąsiadujące stawy przy urazie kości. Improwizowane unieruchomienie może być wykonane z takich narzędzi jak kije trekkingowe, elementy wyposażenia, a nawet fragmenty gałęzi.

Kiedy trzeba przerwać wyjazd?

Jedną z najtrudniejszych decyzji do podjęcia na wymarzonych wakacjach jest ta dotycząca konieczności jej zakończenia. Z tego powodu wiele osób może bagatelizować objawy urazów lub zachorowań, co może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Sytuacjami, w których bezwzględnie trzeba przerwać wyjazd i jechać do szpitala, są przede wszystkim stany zagrożenia zdrowia lub życia. Objawami, które mogą świadczyć o takim scenariuszu, są:

• utrata przytomności,
• trudności w oddychaniu,
• podejrzenie złamania,
• obecność głębokiej rany,
• objawy silnej reakcji alergicznej,
• nasilający się pomimo odpoczynku ból.

W takich sytuacjach należy pamiętać, że priorytetem jest bezpieczeństwo, a nie realizacja wakacyjnych planów.

Przygotowanie i improwizacja

Udzielanie pierwszej pomocy w trudnym terenie niejednokrotnie wymaga elastyczności i umiejętności dostosowania działań do sytuacji. Kluczem do ich skuteczności często jest improwizacja. Dlatego wiedza o tym, jak udzielić pierwszej pomocy w lesie bez sprzętu, pozwala wykorzystać dostępne zasoby w sposób przemyślany i bezpieczny.

Jednocześnie należy podkreślić, że improwizacja nie zastąpi odpowiedniego przygotowania. Dlatego tak ważne jest, by wcześniej zaplanować wyposażenie zabierane na wakacje i zadanie sobie pytania o to, co mieć zawsze przy sobie na biwaku.

W praktyce do zaopatrzenia większości urazów wystarczająca będzie podstawowa apteczka pierwszej pomocy, zawierająca środki opatrunkowe oraz akcesoria takie jak folia NRC czy maseczka do sztucznego oddychania. Ważne jest jednak nie tylko to, co się w tej apteczce znajdzie, ale i wiedza, jak używać poszczególnych elementów.

W nagłych sytuacjach liczy się nie tylko teoretyczna wiedza, ale przede wszystkim umiejętność działania pod presją. Nawet proste z pozoru czynności mogą okazać się trudne, jeśli wykonuje się je pierwszy raz, w dodatku w stresujących warunkach.

Dlatego warto wcześniej zadbać o zdobycie praktycznych umiejętności i przećwiczyć różne scenariusze. Posiadanie apteczki to oczywiście podstawa, ale dopiero wiedza daje realną sprawczość.

Jeśli chcesz naprawdę przygotować się na sytuacje, które mogą wydarzyć się podczas wyjazdu w teren, zapraszamy na kursy pierwszej pomocy organizowane przez Centrum Ratownictwa. Znajdziesz wśród nich zarówno podstawowe szkolenia, jak i kursy kwalifikowanej pierwszej pomocy, stworzone z myślą o osobach chcących poszerzyć swoją wiedzę z tego zakresu. Dowiesz się z nich, jak pomagać zarówno w codziennych sytuacjach, jak i w warunkach ekstremalnych. To doskonała inwestycja w bezpieczeństwo – zarówno własne, jak i osób, z którymi spędzasz czas na wakacjach.